REHBERLİK ve PSİKOLOJİK DANIŞMA SERVİSİ
1- Rehberliğin Tanımı
ve Önemi
Rehberliği kısaca "Bireye yönelmiş sistemli, profesyonel ve sürekli bir yardım
hizmetidir" şeklinde tanımlayabiliriz.
Rehberlik kavramı günümüz eğitiminde en çok kullanılan
ve eğitimden ayrı düşünülmesi mümkün olmayan bir hizmet biçimi
olarak algılanmaktadır. Bu hizmet biçiminin öğretmen, yönetici,
öğrenci ve aileler tarafından ne şekilde algılanıp kabul gördüğü
konusu üzerinde özenle durmamız gerekir. Rehberlik kavramı hakkında
adı geçen kesimlerin görüş ve anlayış birliği içinde olmaları bu
yapılan hizmetin değeri üzerinde son derece önemli ve olumlu sonuçlar
yaratır.
Rehberlik düşüncesi insanlık tarihi kadar eski bir
olgudur. Sıkıntılarımızı başkaları ile paylaşmak, anlatıp rahatlamak,
başkalarının konu ile ilgili önerilerini istemek her insanın zaman
zaman başvurduğu yardım sağlama yollarındandır. Başkalarının görüş
ve önerilerini alan, çözüm yolları üzerinde seçenek geliştiren
birey, sonunda kendisi için en uygun çözüm yolunu bulmuş olur.
Bu tür çalışmalarda geniş anlamda bir rehberlik hizmeti anlayışı
vardır. Ama görüşme sonunda düşünce ve hareketlere yön veren kararlar
ve sonuçlar tamamen bireyin kendisine ait olmalıdır.
Günümüzde organize edilmiş rehberlik anlayışının
uygulama alanı okuldur.
REHBERLİK HİZMETLERİ'nde yardım edenle, yardım isteyen
arasındaki ilişki büyük önem taşır.
Bu açıdan rehberlik hizmetlerini yürüten
kişi;
1)Amaca ulaştıracak yolları ve ilkeleri belirten,
2)Amaca ulaşmada gidilecek ve durulacak yerleri iyi bilen, belirleyen insandır.
Rehberlik edilen kişi ise;
1)Bu yollardan birini seçen,
2)Gidiş biçimini saptayan ve belirli bir yargıya varan insandır.
Eğer bir eğitimci bireyin yapacağı işleri kendisi belirleyerek, bireyden
kendi istediği kararlara uymasını bekliyorsa yaptığı rehberlik hizmeti değildir.
REHBERLİK ANLAYIŞINDA BİREYİN BAĞIMSIZ TEPKİLERİ,
AKIL YÜRÜTMELERİ, ÖZGÜR DAVRANMA YETİLERİ ÖNEMLİDİR.
2-Rehberliğin Dayandığı
Temel Özellikler
Rehberlik Hizmetleri'ni zorunlu ve kaçınılmaz kılan toplumun sosyal, ekonomik,
psikolojik ve felsefi özellikleridir. Bu hizmeti zorunlu kılan temel özellikleri
aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür.
a-Hızla Değişen Toplumsal Yapı ve Bireysel
Farklılıklar
Çok farklı kültür ve ekonomik çevrelerden gelen öğrenciler okul ortamında
bir arada bulunmaktadırlar. Okuldaki öğrencilerin ilgi ve yetenekleri, bedensel
ve ruhsal özellikleri birbirinden farklı olacağından hepsi için aynı başarıyı,
beceriyi ve gelişmeyi beklemek yanlış olur. Bütün bu bireylerin bireysel
ayrılıkları, eğitimden yararlanabilme derecesini de birlikte getirir. Öğrencilerimizin
hangi okula gideceği, hangi programı seçeceği konusunda gerek öğrencileri,
gerekse aileleri REHBERLİK HİZMETLERİ'NE İHTİYAÇ DUYAR hale getirmiştir.
b-Hızlı Nüfus Artışı
Toplumun her kesiminde meydana gelen değişmeler, teknolojik gelişmeler, hızlı
nüfus artışı insanların ihtiyaçlarına paralel olarak okul ve iş hayatında
da seçenekleri arttırmıştır. Bu oluşum Rehberlik Hizmetleri'nin özgün eğitim
içinde etkin bir rol almasını kaçınılmaz kılmaktadır.
c-Teknolojik Gelişmeler
Teknolojik değişmelerin oluşturduğu karmaşık yapı aile yapısını da değiştirmiştir.
Günümüzde kalabalık aile yerine çekirdek aile tipi ortaya çıkmıştır. Önceleri
lüks kabul edilen teknik malzeme ve cihazlar temel ihtiyaç maddelerinden
olmuştur. Bu da eğitim kalitesinin yükseltilmesi gereğini ortaya çıkarmıştır.
Bu anlayış Rehberlik Hizmetleri'nin önemini bir kat daha arttırmıştır.
d-Kadının Çalışma Hayatında Yer Alması
Gerek yasalar, gerekse ekonomik sorumluluklar kadınlarla erkekleri birlikte
çalışma hayatına sokmuştur. Böylece eğitimde bu anlayışı pekiştirecek programlarla
birlikte çeşitli problemlerin ortadan kaldırılabilmesi gereği Rehberlik
Hizmetleri'nin önemini arttırmıştır.
e-Genç Kuşaklarda Oluşan Duygusal Sorunlar
Günümüzde genç kuşaklarda sağlık ve beslenme problemlerine ek olarak eğitim
kaygısı, gelecek korkusu ön planda göze çarpmaktadır. Öğrencilerimiz üniversiteye
girebilme stresini eğitimin ilk kademelerinden başlayarak bütün ağırlığı
ile yaşamaktadırlar. Bu konularda öğrencilerimize hizmet etmek için varolan
Rehberlik Hizmetleri sağlıklı yaklaşımlar sunarak endişe ve sıkıntılarından
kurtulmalarına yardımcı olma yönünde çalışmalar yürütmektedir.
f-Çeşitli Nedenlere Bağlı Olarak Zararlı
Madde Kullanma Eğiliminin Artması
Gençlerde çeşitli nedenlerden kaynaklanan madde bağımlılığı ile mücadelede
Rehberlik Hizmetleri'nin mutlaka varolması olgusunu ortaya çıkarmıştır.
g-Vasıflı İnsan Gücü İhtiyacı
Teknolojik gelişme ve sosyal değişmelerin vasıflı insan gücü gereksinimini
arttırması, kişilerin yeteneklerine uygun işlerde çalışabilme ihtiyacını
ortaya koymuştur. Bunun sağlanması ve yeteneklerinin ortaya çıkartılması
Rehberlik Hizmetleri ile mümkündür.
h-Değer Yargılarının Değişmesi
Toplumumuzdaki eski ve yeni değer hükümleri arasındaki sivrilikleri ortadan
kaldırmak, kuşaklar arası çatışmayı en aza indirmek, değer yargıları arasındaki
keskinliği gidermek için bu hizmetlere ihtiyaç vardır.
ı-Sağlıklı Bir Benlik ve Kişilik Yapısı
Bireyin bu tür benlik ve kişilik yapısı geliştirebilmesi için Rehberlik Hizmetleri'ne
ihtiyaç vardır.
i-Boş Zamanları Değerlendirme İsteği ve
Arzusu
Devamlı çalışmaktan arda kalan boş zamanların en verimli bir şekilde değerlendirebilmesi
için, öğrenciye sağlıklı yönlendirmede Rehberlik Hizmetleri'ne ihtiyaç duyulmaktadır.
REHBERLİK ÇEŞİTLERİ
a)Eğitimsel Rehberlik
(Eğitim Alanında Rehberlik)
Eğitim alanında yapılan rehberliğin amacı öğrencinin uyumunu ve eğitsel gelişimini
güçlendirmektir.
Eğitim süresince öğrenciye yapılabilecek Rehberlik
Hizmetleri'ni şöyle sıralayabiliriz:
1-Öğrencilerin öğretim programlarından kaynaklanan
sorunlarını ortadan kaldırmak.
2-Bireysel farklılıkları dikkate alarak öğrencinin neyi ne kadar başarabileceği
konusunda araştırmalar yapmak.
3-Öğrencilerin bir üst seviyedeki okul için gereken hazırlığı zamanında yapmasını
sağlamak.
4-Öğrencilerin ders içi ve ders dışı faaliyetlerinde başarılı olabilmeleri
için teknik ve yöntemleri kavratıp, başarısızlık nedenlerini araştırıp, ortaya
çıkarmak.
5-Öğrencilerine bir üst öğretim kurumları hakkında yeterli bilgileri verecek
dökümanları hazırlayıp yararlanmalarını sağlamak.
6-Öğrencilerin yeni geldiği okulun değişik şartlarını, özelliklerini ve birimlerini
tanımak için çalışmalar yapmak.
b) Mesleki Rehberlik
Mesleki rehberlik bireye sağlıklı meslek tercihi yapmasında, bir mesleğe yönelmesinde
yararlı olabilecek çalışmaları kapsayan rehberlik alanıdır.
Okullarda Rehberlik Hizmetleri ile ilgilenenler bireysel veya gruplar halinde
yapacakları görüşmelerle öğrencileri ilgi ve yetenekleri doğrultusunda yönlendirme
çalışmaları yürütür.
Bu çalışmalar,
1-Meslekler ve meslek alanlarına ait bilgiler.
2-Temel ve mesleki bilgi kaynakları.
3-Öğrencilere uygun okul ve mesleklerin özelliklerini tanıtıcı bilgi ve dökümanlar
hazırlamak.
4-Yurt dışı ve yurt içi düzeyde mesleklerin özelliklerini, gelişim imkanlarını
sergilemek, özel meslek günleri düzenlemek.
5-Konu ile ilgili test ve teknikler hazırlamak.
6-Öğrencilerin özelliklerini önceden ölçme ve özelliklerine göre yönlendirme
faaliyetlerini sürdürmek.
c) Duygusal (Kişisel)
Rehberlik
İnsanın yaşamı boyunca karşılaştığı sorunlar onun olumlu ya da olumsuz yönde
kararlar almasına neden olur.
Karşılaşılan sorunlar çatışmalara, korkulara, öfkelere,
kaygılara kısaca heyecansal davranışlara neden olmaktadır. İnsanların
bazıları olumsuz davranışlarla kişilikleri sayesinde başa çıkabilirken,
bazıları savunma mekanizmaları ile benliğinin zarar görmesini önlemekte,
bir kısım insanlar ise heyecansal davranış bozuklulukları göstererek
duygusal çöküntü yaşamaktadırlar.
Hangi türden olursa olsun kişiliğin bütünlüğü ve
devamı için sorunların çözümüne yardımcı olacak Rehberlik Hizmetleri'ne
ihtiyaç duyulmaktadır.
Bu nedenle; Birey ve problem hakkında bütün yardımcı
bilgiler toplanmalı,
Bu bilgiler tahlil edilerek problem teşhis edilmeye çalışılmalı,
Terapi veya danışmaya gidilmeli,
Terapi veya danışmaların sonuçları izlenmelidir.
Duygusal problemlerin ortadan kaldırılması, konunun
aydınlığa kavuşturulması ve tedavinin ilk adımının yerine getirilmesi
konusunda okullar ilk uygulama alanı olarak yer alırlar. Bu da
Rehberlik Hizmetleri'nin KİŞİSEL REHBERLİK ALANINI oluşturur.
Rehberlik Hizmetlerinin Temel
İlkeleri
1. Rehberlik Hizmetleri'nde, insanın kendine ait konularda karar verme hakkına
saygı gösterme esastır.
2. Rehberlik Hizmetleri eğitimin ayrılmaz ve tamamlayıcı
bir parçasıdır.
3. Rehberlik Hizmetleri her türlü çalışma ile
öğrenciyi merkez olarak alır.
4. Etkili bir Rehberlik Hizmeti bireysel farklılıkları
dikkate alan bir eğitim sisteminde gerçekleştirilebilir.
5. Rehberlik Hizmetleri sadece özel eğitime ihtiyaç
duyan öğrencilere değil, tüm öğrencilere yöneliktir.
6. Rehberlik Hizmetleri'nin amacı; problem çözmek,
ya da problem çıkmasını önlemek değil, öğrencilerin bir bütün
olarak gelişmelerine yardımcı olmaktır.
7. Rehberlik Hizmetleri'nde süreklilik ve bütünlük
esastır. Öğrencinin geleceğine yöneliktir.
8. Bu hizmetlerde gönüllülük esastır. Hiç kimse
bu hizmetlerden yararlanmaya zorlanamaz. Öğrencilere hizmet verirken
onları iyi tanımak gerekir. Bu hizmetlerde bireyin kendini tanımasını,
yeteneklerinin farkına varmasını sağlamak esastır.
9. Her okul için geçerli olacak tek tip bir rehberlik
programı yoktur. Her okulda öğrencilerin ve çevrenin özellik
ve ihtiyaçlarını dikkate alarak program hazırlanır ve geliştirilir.
10. Rehberlik Hizmetleri, bu alanda görev yapan
herkesin sıkı bir işbirliği içinde olmasını gerektirir.
11. Rehberlik Hizmetleri'nin temelinde İNSAN HAK
VE SORUMLULUKLARI İLE YAKINDAN İLGİLİ, DEMOKRATİK VE İNSANCIL
BİR ANLAYIŞ VARDIR.
12. Rehberlik Hizmetleri'nde bireysel konularla
ilgili yapılan çalışmalarda GİZLİLİK ve GÖNÜLLÜK esastır. Öğrenci
istemediği sürece edinilen bilgiler gizlilik anlayışına göre
korunur. Bu da yapılan çalışmalarda güven duygusunun oluşmasını
sağlar.
13. Rehberlik öğrencinin çevresindeki tüm kişilerin
etkileşimi ile olan bilinçli bir yönlendirmedir. Rehberlik eğitimle
bir bütündür. VELİ-ÖĞRETMEN-ÖĞRENCİ-YÖNETİCİ VE TÜM OKUL PERSONELİ
bu alanın içindedir. Bu koordinasyonun çok iyi sağlanması ile
Rehberlik Hizmetleri verimli olabilir.
14. Rehberlik Hizmetleri'nin verimliliği okuldaki
tüm yönetici ve öğretmenlerin ortak bir dil geliştirmesi ve davranışlarda
ortak tavır belirlenmesi ile artar. Aynı olayda farklı davranış
modelleriyle karşılaşan öğrenci sağlıklı bir gelişim izleyemez.
Ortak tutum ve davranış sergilemek öğrencilerde güven oluşturur.
15. Rehberlik tekniklerini uygulamak ve değerlendirmek
ve sonuç çıkarmak bir uzmanlık işidir.
.: Yukarı Çık :.
İlgili Linkler
|
